NAP Process Industry Network

  1. Login
  2. Contact
  3. Google translate

Professorale overpeinzingen

In het kader van een IPMA publicatie over trends in projectmanagement (IPMA, december 2016) ben ik gevraagd om mijn licht te laten schijnen over de projectificatie van de wereld. Ik wil deze gedachten ook met de NAP lezers delen in deze column. Projectificatie wordt gezien als een trend, maar de oudste artikelen dateren al van 1989 (Midler over Renault). De projectificatie van de wereld betekent niet alleen dat de bedrijven meer en meer activiteiten in de vorm van projecten uitvoeren en opleveren, maar dat de maatschappij in zijn geheel meer via projecten doet. Niet alleen de gezondheidszorg, onderzoek, publieke sector, maar ook in het privé leven denken en doen we steeds meer in de vorm van projecten. Het eerste gevolg van projectificatie is dat de diversiteit van de projecten zal toenemen maar ook de diversiteit in het project management. Waren in het verleden de meeste project managers technisch opgeleid, als gevolg van de projectificatie zullen meer en meer mensen van diverse pluimage ook project management gaan praktiseren. Als gevolg daarvan zullen geleidelijk aan ook de project management methodes gaan veranderen.

De technologische ontwikkelingen spelen hier ook een rol bij. Nieuwe technologieën maken andere vormen van samenwerking nodig en mogelijk. Maar mede als gevolg van die nieuwe technologieën zullen toekomstige generaties ook op een andere wijze met deze discipline bezig zijn. Uiteindelijk zal project management een basis competentie voor iedereen moeten zijn, wil je in de toekomst kunnen overleven. Maar dat betekent ook dat project management zich verder zal moeten diversificeren. One size does not fit all.

Projecten zijn onder andere ontstaan om met meer focus en los van de dagelijkse praktijk van bedrijven met een gerichte aanpak activiteiten te realiseren. Project management maakte zich in eerste instantie los van het procedurele keurslijf van bedrijven om slagvaardiger een activiteit te realiseren. Gaandeweg zien we dan echter de roep om meer standaardisatie optreden binnen projecten om te zorgen dat de projecten met meer succes worden opgeleverd. Dus hoewel we ons initieel afzetten tegen structuur, kwam er geleidelijk weer meer structuur. En vervolgens zet men zich daar weer tegen af en gaat kijken naar meer flexibele manieren van aanpak en realisatie. Een duidelijk cyclische beweging. Fit-for-purpose of ook wel adaptieve manieren van project management zijn daar een gevolg van.

Is dit nu altijd gunstig? Is dit de juiste route om te gaan? Persoonlijk denk ik dat mensen te snel denken dat de standaard manier niets voor hen is. Ze hebben zich veelal onvoldoende verdiept in de mogelijke gevolgen van hun niet-standaard aanpak. De erkenning dat een aantal activiteiten essentieel is voor succes en niet overgeslagen mag worden moet wel eerst tot een ieder doordringen. Dus als we dat idee goed uitrollen, dan kan zeker iedereen daar zijn voordeel meedoen en gaat de projectificatie ook in de goede richting.

Is dit nu in alle aspecten een goede ontwikkeling? Nee zeker niet. De tijdsdruk in projecten is veelal groter, een aantal activiteiten gebeurt buiten de bedrijfsaanpak om, personeelszaken moet leren omgaan met het werken in projecten (bijv. de individuele beoordeling staat eigenlijk haaks op het project team proces). Maar belangrijker is dat de druk vaak zo hoog is dat de kans op burn-out en andere gezondheidsproblemen veel groter dreigt te worden. Daarnaast geldt, dat mensen die alleen maar in projecten verkeren het contact met het moederbedrijf wat kwijt raken. Project teams die autonoom en krachtdadig opereren kunnen een diepgaand en destabiliserend effect hebben op een permanente organisatie. Uiteindelijk zullen denk ik de tijdelijke (project)organisatie en de permanente organisatie vreedzame manieren van co-existentie moeten ontwikkelen. In de loop van de jaren verandert project management van een gereedschap om verandering te bewerkstelligen naar een onderdeel om de strategie te realiseren.

Een ander risico van een toenemende project aanpak is dat ook de relaties minder duurzaam driegen te worden. Voor ieder project wordt opnieuw gekeken hoe dat het beste aanbesteed kan worden. Veelal gaan we daar voor laagste prijs en dus ieder keer een andere uitvoerende partij. Bedrijven hebben meer voordeel van langduriger relaties gebaseerd op vertrouwen en wederzijds respect. Daarvoor hebben we in projecten niet altijd de tijd. Of we nemen die tijd niet. Succesvolle projecten zijn voornamelijk het gevolg van een naadloze samenwerking tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Dat vertrouwen moet groeien en je moet aan elkaar wennen. Van project naar project wordt die relatie vaak beëindigd. Een kostbaar verlies en een negatief effect van deze projectificatie tenzij we manieren vinden om een langdurig en werkelijk duurzame relatie te bouwen over de duur van een project heen.

Sinds enkele jaren (eigenlijk pas het laatste decennium), wordt project management als een carrière gezien. In het verleden leerden mensen en deden ervaring op in een technische discipline en werden dan na verloop van jaren een keer gevraagd om ook een paar jaar een project te doen. Na afloop kwamen ze dan weer terug in de lijn en maakten daar verder promotie. Sinds een jaar of tien of vijftien, zien we nu project management als een zelfstandige carrière en kan je via project management ook de top van het bedrijfsleven bereiken. Een ander voorbeeld van projectificatie. Deze beweging is nog niet lang genoeg zichtbaar om de neveneffecten er van waar te kunnen nemen. Het is een serieuze vraag of mensen wel hun hele carrière onder deze projectdruk kunnen werken. Ik heb al te veel mensen gezien die aan het eind van vele jaren projectwerk vlak voor of na hun pensionering geconfronteerd werden met ernstige gezondheidsproblemen. Trend of toevalligheid, ik weet het (nog) niet.

U hoort nog van me.

Hans, NAP professor